Γιώργος Κοντομήτρος
Μαρία Αμαριώτου - Σοφία Αμαριώτου
Παράλληλες εκπαιδευτικές διαδρομές
Καστέλλι Φουρνής 2017
Περισσότερα για το βιβλίο,
Εκεί.
***
Οι φωτογραφίες είναι στο Χορευτό Ζαγοράς Πηλίου, 29/8/2018
***
Προσθέτω κι αυτό:
***
Mαρία Αμαριώτου
(Η μεγάλη άγνωστη των γραμμάτων μας)
Του Μανόλη Αμαριώτη*
Συμπληρώθηκαν πριν λίγες μέρες, δέκα χρόνια από το θάνατο της μεγάλης Παιδαγωγού και λογοτέχνιδας Μαρίας Αμαριώτου, η οποία υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους πνευματικούς ανθρώπους της πατρίδας μας. Θα θυμούνται οι συμπολίτες μας τα δημοσιεύματα της «ΠΑΤΡΙΔΟΣ» στις 15 και 17 Νοεμβρίου 1992, με αφορμή την επίσκεψη του Οικουμενικού μας Πατριάρχου κ.κ.Βαρθολομαίου. Ήταν τότε που ο Παναγιώτατος δάκρυσε, όταν εκείνη τον προσφώνησε κατά τη διέλευσή Του από τη γενέτειρά της.
Γεννήθηκε στo Kαστέλλι Φουρνής Μεραμπέλλου το έτος 1896.
Μετά τις εγκύκλιες σπουδές της στο Δημοτικό Σχολείο Κεραπολίτισσας Φουρνής και το Παρθεναγωγείο Επάνω χωρίου Φουρνής, φοίτησε στο Διδασκαλείο Ηρακλείου και έλαβε το πτυχίο της δασκάλας (1915). Στη συνέχεια δίδαξε σε δημοτικά σχολεία του Λασιθίου μέχρι το 1921, οπότε και μετέβη στη Γερμανία για Παιδαγωγικές σπουδές, αρχικά στο Πανεπιστήμιο της Ιένας δύο εξάμηνα και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου για οκτώ εξάμηνα, όπου παρακολούθησε Παιδαγωγικά, Βυζαντινολογία, Ψυχοπαιδαγωγική και. Γλωσσολογία, με καθηγητές τον Kerschensteiner, Drexler, Fisser και Heisenberg κ.α.
Το 1926 αναγορεύτηκε διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Μονάχου με θέμα της διατριβής της «Λίγα λόγια για τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες στο μάθημα της γραφής». Με την επιστροφή της από τη Γερμανία υπηρέτησε ως Διευθύντρια του Δημοτικού Σχολείου Ιεράπετρας, Καθηγήτρια και αργότερα Διευθύντρια του Διδασκαλείου Σερρών.
Το 1928 διορίστηκε μέλος του Εκπαιδευτικού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου και μέλος του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Συμβουλίου του Υπουργείου Παιδείας (αντίστοιχου του σημερινού Παιδαγωγικού Ινστιτούτου), όπου συνεργάστηκε σε θέματα εκπαίδευσης με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Γεώργιο Παπανδρέου, ως Υπουργό Παιδείας. Μετά την πτώση του Ελευθερίου Βενιζέλου και την κατάργηση του Ανωτάτου Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, δεν υπηρέτησε σε δημόσιο αξίωμα. Αποσύρθηκε στην Αίγινα, όπου επεξεργάστηκε την διατριβή της και την εξέδωσε στα Ελληνικά το 1935 με τον τίτλο «Το γράψιμο και η αγωγή». Στο έργο της αυτό γίνεται μια πρώτη προσπάθεια εφαρμογής του μονοτονικού συστήματος, στο οποίο όμως η συγγραφεύς ακολουθεί μια επιλεκτική μέθοδο. Κατά την διάρκεια της παραμονής της στην Αίγινα συνδέθηκε στενά με τον Ν. Καζαντζάκη, τον καιρό μάλιστα της σύνθεσης της Οδύσσειας, και τον Π. Πρεβελάκη. Με την επιστροφή της στην Αθήνα επιδίδεται στην μελέτη και το γράψιμο και δίδει διαλέξεις και σειρά επιμορφωτικών μαθημάτων για το ευρύ κοινό και βρίσκεται στο κέντρο της όλης πνευματικής κίνησης της πρωτεύουσας. Μέλος του κύκλου της Δεξαμενής γνωρίζεται με τους Κ. Παλαμά, Α. Σικελιανό, Μ. Αυγέρη, Έλλη και Γαλάτεια Αλεξίου.
Στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής προσφέρει τις υπηρεσίες της στην Ε.Ο.Χ.Α., προκειμένου να βοηθήσει τους δοκιμαζόμενους κατοίκους της πρωτεύουσας κατά τις ζοφερές εκείνες ημέρες.
Κατά την περίοδο 1937-1941 είχε την παιδαγωγική ευθύνη και αργότερα τη Διεύθυνση του υπαίθριου σχολείου «Τα Χελιδόνια» στα Χάνια Πηλίου, που είχε ιδρύσει η Άννα Καραμάνη, σύζυγος του μεγάλου ανθρωπιστή γιατρού Γεωργίου Καραμάνη.
Μετά τον πόλεμο δημοσιογραφεί ως μόνιμος συνεργάτης των εφημερίδων «Βήμα» και «Νέα». Στη χρονογραφική στήλη «Από τη σκοπιά της γυναίκας» έχει την ευκαιρία να σχολιάζει θέματα Παιδείας και γενικά να διδάσκει με τον δικό της ξεχωριστό τρόπο. Συμμετέχει με εισηγήσεις σε πολλά Διεθνή Κρητολογικά και Βυζαντινολογικά Συνέδρια και λαμβάνει ενεργό μέρος στις εργασίες της Φιλοσοφικής Σχολής «Γεώργιος Πλήθων», την οποία είχε ιδρύσει ο ακαδημαϊκός Ι. Θεοδωρακόπουλος στη Σπάρτη. Η συμμετοχή της στη «Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά» (1958), που έδωσε ώθηση στην αναγέννηση της Παιδικής Λογοτεχνίας στην Ελλάδα, με πρωτεργάτιδα και πρώτη Πρόεδρο τη Τατιάνα Σταύρου, υπήρξε καθοριστική.
Από τις πολλές τιμητικές διακρίσεις που της απονεμήθηκαν «εν ζωή» θα αναφέρομε μόνο τη βράβευσή της από την Ακαδημία Αθηνών το 1987 «για την όλη δραστηριότητα και προσφορά της ως καθηγήτριας και ως εκπαιδευτικού συμβούλου. Επίσης για την εθνική και φιλανθρωπική της δράση κατά το διάστημα της κατοχής».
Η αξιολόγηση όμως και η συστηματική μελέτη και αποτίμηση του έργου και της προσφοράς της άρχισε να γίνεται μετά το θάνατό της, γιατί εκείνη κατεχόμενη από μια υπερβολική μετριοφροσύνη δε μιλούσε ποτέ για τον εαυτό της και δεν επέτρεπε και στους άλλους να μιλούν και να γράφουν για εκείνην, ενώ η έρευνα του προσωπικού της αρχείου άρχισε να γίνεται τρία χρόνια μετά το θάνατό της και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Μετά το θάνατό της:
Το 1999 η Γενική Συνέλευση των Καθηγητών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Κρήτης ονόμασε το Διδασκαλείο της, «Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Μαρία Αμαριώτου».
Το καλοκαίρι του 2005 διοργανώθηκε τιμητική εκδήλωση στη γενέτειρά της (Καστέλλι Φουρνής), στην οποία παρουσιάστηκαν ηχητικά και φωτογραφικά ντοκουμέντα από τη ζωή και τη δράση της, ενώ για το έργο της μίλησαν ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Νίκος Παπαδογιαννάκης και ο Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Γιώργος Κοντομήτρος.
Αρκετοί ειδικοί επιστήμονες και μη, ασχολήθηκαν περιστασιακά με τη ζωή και το έργο της και εδημοσίευσαν σχετικά άρθρα, εκείνος όμως που ασχολήθηκε συστηματικά με τη μελέτη των παιδαγωγικών ιδεών της και την επίδρασή τους στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είναι ο αναφερόμενος παραπάνω κ. Γιώργος Κοντομήτρος, ακούραστος επιστημονικός ερευνητής της ιστορίας της Εκπαίδευσης, ο οποίος άξια φέρει τον τίτλο του Διδάκτορα της Ιστορίας της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ο κ. Κοντομήτρος στη διδακτορική διατριβή του με τίτλο: «Η γερμανική Μεταρρυθμιστική Παιδαγωγική και οι επιδράσεις της στην ελληνική εκπαίδευση κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα» κάνει εκτενέστατες αναφορές στη Μαρία Αμαριώτου. Επίσης ο ίδιος έκανε επιστημονικές ανακοινώσεις που την αφορούν σε δύο Συνέδρια της Ιστορίας της Εκπαίδευσης στην Πάτρα. Τέλος αναφορές για τη Μαρία Αμαριώτου από τον ίδιο επιστήμονα υπάρχουν στο «Αρχείο Θεσσαλικών μελετών» ενώ σχετικά άρθρα έχει δημοσιεύσει σε εφημερίδες του Βόλου και της Κρήτης.
Το μικρό αυτό βιογραφικό σημείωμα θα μπορούσε να είναι πολύ εκτενέστερο και πιστέψτε με, πολύ ενδιαφέρον, προτίμησα όμως αντί αυτού, να δημοσιεύσω ένα τραγούδι για την Κρήτη που ήταν η απάντηση της Μαρίας Αμαριώτου στον Άγγελο Σικελιανό στην ερώτησή του γιατί καυχιέται για την κρητική της καταγωγή. Νομίζω ότι το τραγούδι αυτό είναι η πρέπουσα απάντηση στην πλημμυρίδα των αρνητικών σχολίων που ακούγονται τις μέρες αυτές από τα ΜΜΕ, λόγω επικαιρότητας, για την Κρήτη.
* Ο Μανώλης Αμαριώτης είναι Θεολόγος καθηγητής
***
